منو سخنرانی مکتوب

مفهوم ظلم

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلى‌ مُحَمَّدٍ و آلِهِ، و لا اظلَمَنَّ و أَنتَ مُطيقٌ لِلدَّفعِ عَنّي‌ و لا أظلِمَنَّ و أَنتَ القادِرُ عَلَى القَبضِ مِنّي.[۱]

از اینجا وارد فراز دیگر از دعای نورانی مکارم الاخلاق می‌شویم. در این فراز امام زین العابدین(عَلَیْهِ‌السَّلامِ) از خداوند منّان اینگونه تقاضا نموده است که: خدایا! ترتیبی بده که من مورد ظلم و ستم قرار نگیرم، در حالی که بر دفاع از من توانایی داری؛ و به کسی هم ستم نکنم، در حالی که تو می‌توانی مرا از این کار بازداری.

در تبیین این فراز مطالبی را بیان می‌کنیم:

مطلب اول، مفهوم ظلم است. ابن منظور مى‌گويد:

الظّلم: وضع الشي‌ء في غير موضعه ... و اصل الظّلم: الجور و مجاوزة الحدّ... .[۲]

ظلم، قرار دادن چيزی در غير جايگاه خود است... و ریشه ظلم، [در اصطلاح]، جور و تجاوز از حد است... .

راغب اصفهانی نيز ظلم را اين گونه معنا کرده است:

الظلم عند اهل اللغة و كثير من العلماء وضع الشى‌ء فى غير موضعه المختص به، اما بنقصان او بزيادة و اما بعدول عن وقته و مكانه... و الظلم يقال في مجاوزة الحق‌.[۳]

ظلم نزد اهل لغت و بسيارى از دانشمندان عبارت است از نهادن چيزى در غير جاى ويژه آن يا كمتر و يا بيشتر، و يا آن را در وقت و مكان خود انجام ندادن. ظلم را در تجاوز از حق به كار مى‌برند.

در نظام آفرينش هر چيز جايگاه و حد ويژه‌اى دارد كه اگر در آن حد و جايگاه قرار گرفت، عدل و اگر قرار نگرفت، ظلم تحقق يافته است.

بنا بر اين، به نظر مى‌رسد كه جامع‌ترين معناى ظلم، «نهادن چيزى در غير جاى ويژه خود» است و ساير معانى، با تأمّل، به اين معنا باز مى‌گردند. در حديثى از امير المؤمنين(عَلَیْهِ‌السَّلامِ) به اين معناى جامع، اشاره شده است. آن گاه كه در پاسخ به اين پرسش كه: عدل برتر است يا جود و بخشش؟ فرمود:

العَدلُ‌ يَضَعُ‌ الامورَ مَواضِعَها، وَ الجودُ يُخرِجُها مِن جِهَتِها، وَ العَدلُ سائِسٌ عامٌّ، وَ الجودُ عارِضٌ خاصٌّ، فَالعَدلُ أشرَفُهُما و أفضَلُهُما.[۴]

عدل، هر چيز را در جايگاه [واقعى] خود قرار مى‌دهد؛ ولى بخشش، آنها را از همان راهى كه بايد، بيرون مى‌بَرَد. عدالت، راهبرى فراگير است، و بخشش، حالتى ويژه. [از اين رو] عدالت، گرامى‌ترين و برترينِ آن دو است.

با اين حساب، عدل، قانون نظام جهان است كه بدون آن شيرازه نظام هستى در هم مى‌ريزد.


[۱] . الصحيفة السجّاديّة، دعای ۲۰.

[۲] . لسان العرب، ابن منظور (۷۱۱ ق) ج۲ ص۲۴۵۹.

[۳] . مفردات ألفاظ القرآن، راغب اصفهانی (۵۰۲ ق) ص۱۱۵.

[۴] . نهج البلاغة حکمت ۴۳۷.

اطلاعات تماس

 

روابط عمومی گروه :    0989101660080

 

سامانه پیام کوتاه :     30002644555555

 

آدرس : استان قم شهر قم گروه پژوهشی تبارک

 

پست الکترونیک :    shiaquest@gmail.com

 

جستجو در سایت

درباره گروه تبارک

گروه تحقیقی تبارک با درک اهميت اطلاع رسـاني در فضاي وب در سال 88 اقدام به راه اندازي www.Tabarak.ir نموده است. اين پايگاه با داشتن بخشهای مختلف هزاران مطلب و مقاله ی علمي را در خود جاي داده که به لحاظ کمي و کيفي يکي از برترين پايگاه ها و دارا بودن بهترین مطالب محسوب مي گردد.ارائه محتوای کاربردی تبلیغ برای طلاب و مبلغان،ارائه مقالات متنوع کاربردی پاسخگویی به سئوالات و شبهات کاربران,دین شناسی،جهان شناسی،معاد شناسی، مهدویت و امام شناسی و دیگر مباحث اعتقادی،آشنایی با فرق و ادیان و فرقه های نو ظهور، آشنایی با احکام در موضوعات مختلف و خانواده و... از بخشهای مختلف این سایت است.اطلاعات موجود در این سایت بر اساس نياز جامعه و مخاطبين توسط محققين از منابع موثق تهيه و در اختيار كاربران قرار مى گيرد.

Template Design:Dima Group